Tôi đã từng đứng
đúng chỗ bạn đang đứng
22 giờ đêm, trời mưa phùn buốt giá. Tôi dắt xe ra khỏi công trường, bắt đầu 25 cây số đường về nhà trong cơn mưa. Đường dài, nhưng tôi lại chạy rất chậm vì ngại về — nói đúng hơn là ngại đối mặt, ngại nhìn vào mắt vợ con khi bản thân lúc đó đang ngập trong nợ nần và thất bại liên tiếp. Đó là một trạng thái bất lực đến cùng cực, một sự thiếu thốn bủa vây từ tiền bạc cho đến niềm tin. Khi mọi thứ xung quanh đều sụp đổ, cái cảm giác ân hận vì đã làm khổ những người thương yêu khiến tôi chỉ muốn trốn chạy, muốn biến mất khỏi thế giới này, hoặc ít nhất là kéo dài quãng đường về nhà mãi mãi để không phải đối diện với sự thảm hại của chính mình.
Tôi đã sống trong những trạng thái đó, trong cái vòng lặp uể oải đó không phải một năm, hai năm, mà gần 20 năm trời.
Có những buổi sáng tôi thức dậy, lặng lẽ mang vào người chiếc mặt nạ xã hội quen thuộc rồi bước ra ngoài, xoay vần với những cuộc họp, những công việc được giao và cả những buổi tụ tập bạn bè. Tôi vẫn cười nói rất đúng lúc, cư xử rất đúng chỗ, nhưng sâu bên trong có một khoảng tối tôi giấu kín cho riêng mình — rằng dù đang đứng giữa bao nhiêu người đi chăng nữa, tôi luôn bị bủa vây bởi một cảm giác lạc lõng, trống rỗng và dường như không thuộc về bất kỳ nơi nào.
Tôi mang theo câu hỏi lớn nhất của cuộc đời mình là "Thật ra mình là ai, mình đang sống vì cái gì" đi tìm câu trả lời ở khắp mọi nơi, từ việc vùi đầu vào sách vở, nghe podcast, lao vào chạy bộ cho đến việc đổi ngành nghề, thay đổi môi trường sống. Mỗi lần bắt đầu một thứ mới, tôi lại nhóm lên chút hy vọng rằng lần này chắc sẽ khác, nhưng rồi ngay cả khi đã chạm tay vào những mục tiêu mình từng mong muốn, cảm giác thỏa mãn hay bình yên tuyệt nhiên không xuất hiện, mà chỉ có một khoảng trống hoác ngày một lớn dần lên.
Khi những niềm hy vọng cuối cùng cũng lụi tàn, tôi bắt đầu buông xuôi để cuộc sống tự trôi theo quán tính, và chính lúc đó, những thất bại trong công việc liên tiếp ập đến, dồn dập và nặng nề đến mức tôi không còn kịp thở.
Đêm mưa hôm đó, khi mở cửa bước vào nhà, tôi cứ nghĩ mọi người đã đi ngủ từ lâu để tránh phải đối mặt với thực tại, nhưng không, vợ và con tôi vẫn ngồi đó đợi bên mâm cơm đã nguội ngắt từ bao giờ.
Trên bàn ăn có đặt một chiếc bánh donut nhỏ mua vội ở tiệm tạp hóa đầu ngõ, bên trên cắm một cây nến vừa thắp lên đang cháy dở. Tôi khựng người lại khi nhìn thấy đốm lửa nhỏ nhoi ấy.
"Tôi đã quên mất hôm nay là ngày sinh nhật của mình."
Nhìn chiếc bánh donut giản dị nằm lọt thỏm giữa không gian im ắng, lồng ngực tôi nghẹn đắng lại và nước mắt cứ thế trào ra. Vào cái thời điểm mà túi tiền cạn kiệt, mọi điểm tựa danh vọng bên ngoài đều sụp đổ, đốm nến lung linh kia đã soi rõ một sự thật:
"Vợ và con tôi chưa từng một lời oán trách — họ vẫn chọn ngồi lại đây để bao dung, ôm lấy toàn bộ những mảnh vỡ trong tôi."
Họ lặng lẽ đồng hành cùng tôi đi qua những ngày tháng đen tối nhất của cuộc đời.
Tôi hiểu ra một sự thật: Kết quả bế tắc, đổ vỡ lúc đó của tôi chính là tổng hợp của hàng nghìn quyết định sai lầm trước đây — những quyết định được đưa ra từ sự sợ hãi, từ việc chạy theo tiêu chuẩn người khác mà không dựa trên Giá Trị Bản Thể thật của mình. Và ngay tại khoảnh khắc nhận biết đó, tôi hiểu mình phải bắt đầu khác đi.
Sự Tự Thức không nằm ở những lý thuyết giáo điều xa xôi, cũng chẳng cần bạn phải lên non xuống biển để tìm kiếm. Nó nằm ngay ở giây phút bạn dám Hạ Phanh Tay, dừng việc gồng mình lại để quay về sống thật với chính mình.
Làm chủ tâm trí không phải là né tránh giông bão, mà là đứng vững giữa công việc, gia đình và áp lực với một sự bình thản, tỉnh táo nhất.
Tôi kể câu chuyện này không phải để tìm sự đồng cảm. Mà vì tôi biết chắc chắn, người đang đọc những dòng này cũng đang có một "cơn mưa 25 cây số" của riêng mình. Đó là nút thắt tôi muốn ngồi xuống và đồng hành cùng bạn để tháo gỡ.